Perły Mabe to półkuliste perły składane, nazywane w terminologii jubilerskiej tripletami. Powstają na wewnętrznej stronie muszli mięczaka, a nie jako pełne kule w jego tkankach. Po odcięciu od muszli ich wnętrze wypełnia się żywicą i zamyka podstawką, zwykle z masy perłowej.
Czym dokładnie są perły Mabe?
Najbardziej charakterystyczny dla pereł Mabe jest kształt. Mają wypukłą, perłową powierzchnię oraz płaską podstawę, dzięki czemu łatwo osadza się je w kolczykach, pierścionkach, broszkach i zawieszkach. Z tego powodu bywają nazywane półperłami albo perłami blister.
Określenie „blister” odnosi się do narośli, która powstaje na wewnętrznej stronie muszli. W naturze może utworzyć się przypadkowo, gdy ciało obce zostanie uwięzione między muszlą a tkanką płaszcza mięczaka. W hodowli proces ten jest zaplanowany. Hodowca przytwierdza jądro do muszli, a mięczak pokrywa je kolejnymi warstwami masy perłowej.
Gotowa Mabe nie jest więc jednolitą, kulistą perłą. Tworzy ją trzyczęściowa konstrukcja – warstwa perłowa wyhodowana na muszli, wypełnienie z żywicy oraz płaska podstawka. Taka budowa sprawia, że w jubilerstwie mówi się o niej jako o perle składanej lub triplecie.
Jak powstają perły Mabe?
Najczęściej stosowana technika polega na przyklejeniu półkulistego jądra do wewnętrznej powierzchni muszli. Tradycyjnie kojarzy się ją z małżem Pteria penguin, którego intensywnie iryzująca masa perłowa może mieć odcienie srebrne, niebieskie, różowe, fioletowe lub złote. Podobne produkty pozyskuje się także z innych mięczaków.
Uproszczony przebieg hodowli wygląda następująco:
- Przytwierdzenie jądra – półkuliste, kroplowe lub fantazyjne jądro przykleja się do wybranego miejsca na wewnętrznej stronie muszli.
- Wzrost masy perłowej – mięczak izoluje ciało obce, pokrywając je kolejnymi warstwami masy perłowej. Ten etap może trwać od kilku miesięcy do około dwóch lat, zależnie od gatunku i założonej jakości.
- Odcięcie blistra – po zakończeniu hodowli wypukłą narośl oddziela się od muszli i oczyszcza od środka.
- Wypełnienie i zamknięcie – pierwotne jądro usuwa się, wnętrze wypełnia żywicą, a od spodu przykleja podstawkę z masy perłowej albo tworzywa.
Na wygląd gotowego kamienia wpływa między innymi gatunek mięczaka, miejsce przyklejenia jądra, jego kształt oraz długość hodowli. Dłuższy wzrost zwykle pozwala uzyskać grubszą warstwę masy perłowej, mocniejszy połysk i bardziej widoczny orient, czyli grę barw przesuwających się po powierzchni.
Perła klasyczna a perła Mabe
Najważniejsze różnice dotyczą miejsca wzrostu, kształtu i budowy wewnętrznej. Zestawienie pomaga wyjaśnić, dlaczego Mabe zachowuje się inaczej niż klasyczna perła kulista.
| Kryterium | Perła klasyczna | Perła Mabe |
|---|---|---|
| Kształt | Zwykle kulisty, owalny lub nieregularny, bez płaskiej podstawy | Półkulisty, kroplowy albo fantazyjny, z płaskim spodem |
| Miejsce wzrostu | W tkankach mięczaka, najczęściej w woreczku perłowym | Na wewnętrznej stronie muszli |
| Budowa | Jednolita lub zbudowana koncentrycznie z warstw masy perłowej | Kompozytowa – blister, wypełnienie i podstawka |
| Zastosowanie w biżuterii | Naszyjniki, bransoletki, kolczyki i pierścionki | Kolczyki, pierścionki, broszki i zawieszki, w których przydaje się płaski spód |
Czy Mabe to prawdziwa perła?
Odpowiedź zależy od tego, czy mówimy językiem handlowym, czy gemmologicznym. W sprzedaży i codziennym języku jubilerskim określenie „perła Mabe” jest powszechnie używane. Technicznie jest to jednak kompozyt wykonany z wyhodowanego blistra, żywicy i podstawki, a nie pełna perła o budowie koncentrycznej.
W standardach CIBJO, po zmianie definicji dotyczącej pereł, tego typu wyroby opisuje się jako składane blistry hodowane. W praktyce handlowej dawna nazwa nadal występuje, dlatego przy zakupie warto sprawdzić, czy opis wskazuje na perłę pełną, blister czy triplet.
Notka ekspercka – sama nazwa „Mabe” nie mówi jeszcze o jakości. O wartości decydują przede wszystkim grubość warstwy masy perłowej, połysk, orient, barwa, jakość wypełnienia oraz dokładność zamknięcia podstawy.
Najtańsze egzemplarze mogą mieć bardzo cienką, częściowo przezroczystą warstwę perłową. Ich jednolity kolor bywa wynikiem lakieru naniesionego od wewnętrznej strony blistra. Wysokiej klasy Mabe mają grubszą warstwę masy perłowej, wyraźniejszy połysk i naturalnie wyglądającą grę barw. Nie należy jednak oceniać kamienia wyłącznie po kolorze, ponieważ barwa może zależeć zarówno od gatunku mięczaka, jak i od barwienia.
Tradycyjne Mabe pozyskuje się z Pteria penguin, ale nazwa handlowa obejmuje także wyroby pochodzące między innymi z Pinctada maxima, Pinctada margaritifera oraz ślimaków z rodzaju Haliotis. Dlatego informacja o gatunku i pochodzeniu może być istotniejsza niż sama nazwa Mabe.
Jak dbać o biżuterię z perłą Mabe?
Triplet wymaga delikatnego traktowania. Żywica, klej i warstwa perłowa mogą ucierpieć wskutek kontaktu z wilgocią, kosmetykami lub agresywnymi środkami czyszczącymi. Po każdym użyciu biżuterię warto przetrzeć miękką, lekko wilgotną ściereczką. Najważniejsze zasady pielęgnacji są następujące:
- Zakładaj biżuterię dopiero po użyciu perfum, lakieru do włosów i kosmetyków.
- Przechowuj ją oddzielnie, aby metalowe elementy i inne kamienie nie porysowały powierzchni.
- Nie zanurzaj Mabe w wodzie, alkoholu, detergencie ani preparacie do czyszczenia biżuterii.
- Po przetarciu pozostaw ją do całkowitego wyschnięcia, zanim schowasz ją do pudełka.
- Raz na jakiś czas zleć jubilerowi kontrolę podstawy i stanu klejenia.
Perły Mabe są dobrym wyborem tam, gdzie potrzebna jest duża, efektowna powierzchnia przy niewielkiej masie i płaskim sposobie osadzenia. Trzeba jednak pamiętać, że ich wartość i trwałość zależą nie tylko od połysku, lecz także od budowy tripletowej oraz grubości warstwy masy perłowej.
